Chuyển nhà, cất đi, hay thanh lý vật phẩm: làm sao cho phải
Bài trước nói cách an vị một món. Bài này nói chiều ngược lại — khi phải dọn đi, cất đi, hoặc không giữ nữa.
Đây là phần ít nơi viết, và cũng là phần nhiều người lúng túng vì sợ làm sai.
Nguyên tắc chung
Nói trước cho nhẹ đầu: với phần lớn vật phẩm, đây là chuyện đồ đạc — đóng gói cẩn thận, mang đi, đặt lại. Không có gì phải sợ.
Phần cần cẩn thận hơn là đồ thờ và đồ đã làm lễ theo nếp nhà. Với nhóm đó thì hỏi người lớn trong nhà, vì mỗi nhà một cách — điều này đã nói ở bài về chuyển bàn thờ.
Khi chuyển nhà
- Chụp ảnh chỗ đang đặt trước khi dỡ — để nhà mới sắp lại cho giống, hoặc ít nhất là nhớ được bố trí cũ.
- Bọc từng món riêng, chèn kín, và ghi rõ ngoài thùng.
- Tự tay mang món giá trị và món thuộc nhóm đồ thờ, không để lẫn với đồ đạc chung.
- Tháo rời phần lắp ghép nếu có, và bỏ ốc vít vào túi dán ngay vào món đó.
- Đặt lại ở nhà mới sớm, đừng để trong thùng nhiều tháng.
Điểm bốn là kinh nghiệm nhỏ mà cứu nhiều lần: ốc vít rời luôn là thứ mất đầu tiên.
Khi muốn cất đi, không bày nữa
Chuyện bình thường: đổi cách bày, nhà có trẻ nhỏ, hoặc đơn giản là mình không thích nữa.
- Lau sạch và để khô trước khi cất.
- Bọc riêng từng món, tránh cọ xước.
- Cất nơi khô, kèm gói hút ẩm nếu là mùa ẩm.
- Ghi nhãn ngoài hộp để sau này khỏi mở tung tìm.
- Nếu là món thuộc nếp thờ cúng thì hỏi người lớn xem nhà mình có cách riêng không.
Không cần thấy áy náy khi cất một món đi. Vật phẩm là để phục vụ người, không phải ngược lại.
Khi muốn tặng lại
- Hỏi trước xem người ta có muốn nhận không — đừng đẩy sang cho người khác một món mình không dùng rồi để họ khó xử.
- Nói rõ nguồn gốc: mua ở đâu, đã dùng thế nào, có làm lễ gì không.
- Lau sạch trước khi trao.
- Với món thuộc nếp thờ cúng, một số nhà có cách riêng khi chuyển sang người khác — hỏi trước cho phải.
Điểm đầu là phép lịch sự quan trọng nhất, và nó liên quan tới điều đã nói ở bài quà tặng: quà không nên đặt người nhận vào thế khó.
Khi món đã hỏng
Nhắc lại điều đã nói ở bài chăm giữ, vì đây là lúc người ta hay bị bán thêm: đá nứt và dây đứt là chuyện vật lý, không cần đọc thêm nghĩa gì vào đó.
Với món vỡ hẳn:
- Nhiều nhà có nếp riêng khi bỏ đồ thờ — hỏi người lớn.
- Với món thường thì bỏ như đồ vỡ bình thường, gói kỹ để người thu gom không bị đứt tay.
- Món kim loại và đá có thể đưa vào chỗ thu gom phù hợp thay vì bỏ chung rác sinh hoạt.
- Không cần mua món mới thay thế trừ khi mình thật sự muốn.
Khi thừa kế hoặc nhận lại đồ của người đã khuất
Trường hợp nặng lòng nhất, nên nói riêng:
- Không vội quyết — cất đi một thời gian rồi tính, cũng không sao.
- Bàn với anh chị em trong nhà trước khi cho hoặc bỏ; đồ của người đã mất dễ thành nguồn tị nạnh.
- Giữ lại một hai món có ý nghĩa thay vì cố giữ hết — giữ hết thường thành cất kho và không ai xem.
- Chụp ảnh và ghi lại câu chuyện trước khi chuyển đi món nào.
Điểm cuối lặp lại điều đã nói ở bài khác vì nó đúng ở đây nhất: cái con cháu thừa hưởng là câu chuyện, và câu chuyện thì giữ được mà không chiếm chỗ.
Bán lại
- Nói thật tình trạng, kể cả sứt mẻ.
- Đưa hóa đơn và giấy tờ nếu có — món có hồ sơ dễ bán hơn nhiều.
- Đừng kỳ vọng được giá như lúc mua; điều này đã nói ở bài định giá.
- Với món giá trị lớn thì hỏi lại nơi đã mua trước.
Sắp lại chỗ đặt trong chính nhà mình
Không phải lúc nào cũng chuyển đi hay bỏ đi — nhiều khi chỉ là đổi chỗ trong nhà. Vài lý do chính đáng để đổi:
- Nhà có trẻ tập đi — món để tầm thấp cần nâng lên hoặc cất tạm vài năm.
- Đổi công năng phòng — phòng khách thành phòng làm việc thì cách bày cũng nên đổi theo.
- Chỗ cũ hóa ra bất tiện — vướng lối đi, vướng khi lau dọn, hoặc bị nắng chiếu gay gắt.
- Món bị khuất sau khi mua thêm đồ đạc; để khuất thì cũng như không bày.
Cách làm gọn: đổi chỗ, lau sạch, kê cho vững, và nếu nhà có nếp thì làm phần nếp theo cách nhà mình vẫn làm. Không cần lễ lạt gì lớn cho việc dịch một món sang chỗ khác trong cùng ngôi nhà — trừ khi nếp nhà mình có quy định riêng.